5 VWO

1e periode
1.1 De schildertechniek van Pieter de Ring
De schilder maakte eerst een grisailleachtige* onderschildering op het doek. Daarna bracht hij een doodverflaag** in basiskleuren aan. Vervolgens is hij de compositie verder gaan uitwerken. Sommige onderdelen zijn pas na het doodverven bedacht. Het porseleinen schoteltje, de hangende citroenschil en de roze krab links zijn namelijk over iets anders heen geschilderd. Niet alleen bracht de schilder grote contrasten aan in de kleuren, maar ook in de structuur van de verf. De voorwerpen die in het echt een ruw oppervlak hebben, zoals de kreeft of de citroen, zijn geschilderd met een grofkorrelige verf. De glans van het edelmetaal wordt bereikt met dikke hooglichten*** of hoogsels***.
* Een grisaille of 'grauwtje' is een schilderij dat alleen in zwart en wit is geschilderd. Door vermenging ontstaan allerlei nuances. Het is dus een schilderij 'en grisaille', in grijstinten. Het schilderij is dan een monochroom schilderij. Monochroom betekent letterlijk: in één kleur. De term komt van het Griekse woord 'monochromos': van één kleur. De term wordt ook veel gebruikt voor kunstwerken (schilderijen) die niet slechts in één kleur, maar in weinig kleuren uitgevoerd zijn.. In de Middeleeuwen werden grisailles buiten op de zijluiken van altaarstukken geschilderd. Het was de bedoeling om er beeldhouwwerk mee te suggereren. Omstreeks 1700 raakten grisailles erg in de mode. Zij hingen vooral in de voorportalen van statige grachtenpanden. De schilders Gerard Lairesse en Jacob de Wit maakten de grisaille heel populair. Grisailles werden toen ook vaak 'witjes' genoemd, naar De Wit. Later in de 18de eeuw liep de belangstelling voor de grisaille weer terug.
** Doodverven. Het aanbrengen van de eerste verflagen van een schilderij wordt doodverven genoemd. Vaak geeft een schilder in de doodverflaag al aan welke onderdelen van de voorstelling op welke plaats moeten komen. De doodverflaag bestaat uit tamelijk eentonige kleuren, die als ondergrond dienen voor de latere uitwerking.
*** Een Hoogsel of hooglicht is een kleine hoeveelheid lichte verf of wit krijt, op een donkere ondergrond aangebracht. Meestal wordt een hoogsel gebruikt om reliëf te suggereren, maar ook kan het glans of lichtval imiteren. De verf die meestal voor hoogsels wordt gebruikt is loodwit.